موضوع مقاله : آزمایشگاه ها

عنوان مقاله : معرفی آزمایشگاه مرکزی دانشگاه شهید چمران اهواز

معرفی آزمایشگاه مرکزی دانشگاه شهید چمران اهواز

تاریخ : 1384/07/18تعداد بازدید : 6473

معرفی آزمایشگاه مرکزی دانشگاه شهید چمران اهواز
آزمایشگاه مرکزی دانشگاه شهید چمران با 2050 متر زیر بنا در دوطبقه تأسیس گردیده است. فاز اول این مجموعه در فروردین ماه 1384 با حضور وزیر محترم وزارت علوم و تحقیقات و فناوری جناب‌آقای دکتر جعفر توفیقی افتتاح و مورد بهره‌برداری قرار گرفته است. از جمله اهداف این مرکز تجمع، نگهداری، سامان‌دهی و سرویس‌دهی دستگاه‌های دارای کاربرد عمومی برای دانشگاه و همچنین صنایع استان در یک مکان کاملاً تخصصی و رشد و شکوفایی امر پژوهش در منطقه می‌باشد.

اسپکتروفتومتر NMR

این دستگاه ساخت کارخانه Bruker می‌باشد و با داشتن پراب‌های
 QNP (‌C13 , F9 , P31 ,H1 )، BBO (Ag109- p31)، BBI و MAS (حالت جامد) اطلاعات وسیعی در مورد نوع و تعداد هسته‌های موجود در ساختمان شیمیای اجسام در اختیار می‌گذارد. اگر هسته‌ای در یک میدان مغناطیسی قوی و یکنواخت قرار گیرد، بسته به عدد اسپین آن هسته، جهت‌گیری‌های مشخص و معینی را در میدان خارجی خواهد داشت. هسته می‌تواند در جهت میدان و یا در خلاف جهت میدان قرار گیرد. پدیده روزنانس مغناطیسی هسته هنگامی رخ می‌دهد که هسته‌های هم جهت میدان مغناطیسی خارجی (هسته پایدار)‌انرژی تابش رادیو فرکانس را جذب کرده و جهت اسپین خود را نسبت به آن میدان تغییر دهد. برگشت مجدد اسپین هسته‌ای به حالت اولیه تولید یک سیگنال رادیو فرکانس نموده و دستگاه آن را به صورت سیگنال رزونانس یا پیک ثبت می‌کند.

کاربرد این طیف‌سنج در:

- مطالعه مغناطیسی جهت ترکیبات پارامغناطیس
- مطالعه دینامیک و تعیین مکانیسم واکنش‌ها
- شناسایی ترکیبات آلی، معدنی و زیستی مانند انواع داروها و آفت‌کش‌ها
- مطالعه ترکیبات مختلف جامد با استفاده از پراب حالت جامد که اطلاعات حاصل از این تکنیک قابل رقابت با اطلاعات حاصل از تکنیک X-Ray تک بلور می‌باشند.
- تعیین ساختار شیمیایی ترکیبات
- آنالیز کمی ترکیبات
- و مطالعه ترمودینامیکی واکنش‌های مختلف می‌باشد.

 

میکروسکوپ‌های الکترونی

میکروسکوپ‌های الکترونی دستگاه‌های قدرتمندی برای مطالعه ساختمان‌های ریز می‌باشند. این گونه میکروسکوپ‌ها ضمن آن که دارای توانایی بزرگ نمائی زیاد می‌باشند، دارای قدرت تفکیک بسیار بالایی نیز هستند. میکروسکوپ‌های نوری قادر به تفکیک سلول‌ها و هسته‌ها از همدیگر می‌باشند، در حالی که میکروسکوپ‌های الکترونی قادرند در عمق بیشتری از سلول‌ نفوذ کرده و اجزای داخلی سلول را نمایش داده و آنها را در معرض دید و قدرت تماشای انسان بگذارند. قدرت تفکیک چشم غیر مسلح حدود 200 و قدرت تفکیک میکروسکوپ‌های نوری حدود 250 نانومتر یعنی در حدود هزار مرتبه بیشتر از چشم غیر مسلح می‌باشد. امروزه بررسی ویژگی‌ها و خاص مواد بدون مطالعه ریزساختار امکان‌پذیر نیست. بررسی آرایش اتمی به همراه آنالیز موضعی، اطلاعات ارزشمندی برای درک کامل خواص و رفتار مواد،‌ طراحی مواد نو و پیش‌بینی خواص مورد نیاز فراهم نموده است. استفاده از تکینک‌های جدید بر اساس استفاده از پروب‌های الکترونی، یونی، مکانیکی، الکتریکی، مغناطیسی و نوترونی بر محدودیت‌های نور مرئی به عنوان یک پروب شناسایی،‌ فائق آمده‌اند به گونه‌ای که بزرگ‌نمایی‌های بالاتر از یک میلیون برابر و در مقیاس سه بعدی تا حد تفکیک اتمی امکان‌پذیر است.

میکروسکوپ‌ الکترونی روبشی

بهترین میکروسکوپ جهت بررسی نمونه‌های بزرگ SEM می‌باشد. میکروسکوپ الکترونی اسکنینگ (Leo 1455 VP) با دستگاه سیستم تجزیه‌ای INCA اکسفورد، میکروسکوپ تجزیه‌ای چند کاره‌ای است که قادر به کار در حالت‌های خلاء بالا و پایین برای تصویربرداری و تجزیه کیفی و کمی ray – x جهت آزمون‌های حساس می‌باشد. این دستگاه یکی از کاربردی‌ترین ابزارهای پژوهشی در زمینه‌های علوم مواد، متالورژی، علوم‌زیستی، پزشکی، دندانپزشکی، علوم گیاهی و جانوری، فیزیک، نانوتکنولوژی و غیره است.

مزیت این میکرسکوپ تهیه سریع نمونه و امکان مشاهده نمونه‌های بزرگ بدون نیاز به تهیه برش‌های باریک است.

کاربردهای میکروسکوپ الکترونی روبشی:

اطلاعات مورفولوژیکی: شکل، اندازه، نظم ذرات سازنده یک جسم که روی سطح نمونه قرار دارند.
اطلاعات توپوگرافی: ویژگی‌ سطح و بافت یک جسم و همچنین ارتباط مستقیم میان این ویژگی‌‌ها و خواص سختی و بازتاب‌پذیری جسم را شامل می‌شود.
اطلاعا ت کریستالوگرافی: ترتیب قرار گرفتن اتم‌ها در نمونه و میزان نظم آنها را مشخص می‌کند.
ترکیب: تعیین عناصر و مواد مرکب موجود در نمونه و مقادیر نسبی آنها توسط این دستگاه امکان‌پذیر می‌باشد.

 

میکروسکوپ الکترونی عبوری TEM

این میکروسکوپ یک وسیله کاملاً ضروری برای تحقیقات نوین مرفولوژیکی است. همچنین درک بهتری از ساختمان ظریف سلول‌ها و بافت‌های گیاهی و جانوری، باکتری‌شناسی، فراساختارهای سلولی- مولکولی میکروارگانیسم‌ها، مطالعات سیتوشیمی و ایمونو- سیتوشیمی، پاتولوژی، بررسی نمونه مواد شامل کنترل کیفیت پلیمرها، رنگ‌ها و غیره را امکان‌پذیر می‌سازد.
اصول ساختمان این میکروسکوپ مشابه میکروسکوپ نوری است. اما پرتوهای مورد استفاده به جای فوتون‌ها، از الکترون‌ها که طول موجشان در حد آنگستروم است تشکیل شده‌اند. تولید الکترون از طریق گرم نمودن فیلامان تنگستن صورت می‌گیرد. این الکترون‌ها به وسیله اختلاف پتانسیلی تا 120 کیلو ولت شتاب می‌گیرند. دسته پرتو الکترونی توسط دو کندانسور الکترومغناطیسی کانونی می‌شود. تصویر بر روی یک پرده فلورسنت تشکیل شده و با یک ذره بین دو چشمی تنظیم می‌گردد. این تصویر بر روی صفحات عکاسی که در زیر پرده فلورسنت قرار دارند و یا مونیتورهای دستگاه ثبت می‌شود.

کاربردها:

• تصویربرداری از ریزساختارها در بزرگ‌نمایی‌های تا 600،000 برابر جهت آشکارسازی جزئیات ساختاری با قدرت تفکیک کمتر از 1 نانومتر؛
• تعیین ساختار و جهت‌گیری کریستالی؛
• تهیه تصویر صفحات کریستالی؛
• تعیین خصوصیات ریزساختاری فلزات، سرامیک‌ها، مواد زمین‌شناسی، پلیمرها و مواد بیولوژیکی در بزرگ‌نمائی بسیار زیاد؛
• شناسائی ترکیب شیمیایی و ساختار بلوری فازهای غیرآلی، رسوبات و آلودگی‌ها.
آماده‌سازی نمونه:
در میکروسکوپ الکترونی TEM مانند میکروسکوپ معمولی نیاز به تهیه نمونه در مقاطع باریک می‌باشد زیرا در TEM دسته پرتو الکترونی از نمونه عبور نموده و بدین طریق تصویر تشکیل می‌شود. برای آن که دسته پرتوالکترونی به راحتی بتواند از نمونه عبور کند ضخامت نمونه باید کم باشد. این کار می‌تواند با قالب‌گیری نمونه (Embedding) در یک ماده سخت مانند رزین و سپس برش قطعات با ضخامت مناسب به وسیله الکتروامیکروتوم انجام شود.